Bitlis Dron Fotogrametri & Şantiye 3D Haritalama Rehberi

Sarp dağları (Hizan Harita Bürosu/Mutki Harita Bürosu), kar ve çığ riskli (derin) vadileri, geniş Ahlat Harita Bürosu (tarım) ovaları ve Tatvan Harita Bürosu/Adilcevaz Harita Bürosu (Van Gölü) sahilleriyle Bitlis; klasik (prizma, gps ve bastonla yaya olarak yürüyerek) harita üretmenin hem aylar aldığı hem de (özellikle uçurumlu vadilerde) harita personeli için ölümcül tehlikeler (şev kayması, ayı saldırısı vb.) barındırdığı zorlu bir arazidir. Yüzlerce hektarlık bu dev (ve ulaşılmaz) alanların (elde) ölçümü; müteahhitlere, madencilere (Taş ocakları), Karayolları (yol/tünel/viyadük) şirketlerine ve dev tarım/otel yatırımcılarına çok büyük zaman ve (milyonlarca lira) maliyet kaybettirmekteydi. Ta ki Bitlis inşaat ve mühendislik (ruhsat) sektöründe çığır açan o teknoloji gelene kadar: Dron (İnsansız Hava Aracı - İHA) Fotogrametrisi ve 3D Lidar (Lazer) Haritalama devrimi.

Özel (endüstriyel) sensörlü (Kızılötesi/Lidar Lazer/4K Kameralı) Harita Dronları (Örn: DJI Matrice 350 RTK, Zenmuse L2 vb.), Tatvan sahil şeridinde veya Mutki'nin sarp vadilerindeki devasa tünel/baraj şantiyelerinin üzerinde (otonom/otomatik olarak) uçar. Saniyede yüzbinlerce Lazer (Lidar) sinyali fırlatarak veya binlerce HD fotoğrafı (%80 bindirmeli) çekerek havadan devasa "Büyük Veri (Big Data)" toplar. Ofisteki güçlü (grafik) iş istasyonlarında günler süren işlemler (render) sonucunda; hatasız, santimetrik 3 Boyutlu (3D) Nokta Bulutları, Arazi Eğim Modelleri (DTM/DSM) ve yüksek çözünürlüklü Uydu (Ortofoto) Haritaları üretilir.

1. Bitlis (Tatvan/Ahlat) Dron (İHA) Fotogrametrisinin Profesyonel Kullanım Alanları

Bitlis coğrafyası (ve yoğun kış şantiyeleri), dron teknolojisini sadece "havalı bir tanıtım filmi" olmaktan çıkarıp, projelerin onay (Kübaj/Hakediş) mekanizmasına dönüştürmüştür:

• Maden (Kalker/Pomza) Ocakları ve Baraj Şantiyeleri: Bitlis (Ahlat bölgesi) Pomza (Bims) madeni açısından çok zengindir. İş makinelerinin çalıştığı dik (uçurumlu) ayna şevlerinde haritacıların yürümesi (ölçü alması) iş kazası (ölüm) demektir. Harita Dronları ocağın üzerinde uçar, şevlerin 3 Boyutlu modelini güvenle çıkarır. Maden şirketi, çıkarılan "Pomza Taşı (Pasa)" miktarını ve satılacak rezervi (Kübaj) risk almadan sıfır hatayla hesaplar.
• Karayolu, Viyadük (Bitlis Deresi) ve Şantiye 3D Takip: Bitlis Deresi islahı veya yeni tünel/viyadük şantiyelerinde müteahhit firmalar dronlarla periyodik (aylık) uçuşlar yaptırır. Taşeronun kazdığı o dağlık alanın hafriyat hacmi (Kübaj), dron üzerinden "Tabii Zemin ile Son Kazı Zemini" modelleri çakıştırılarak (milyonlarca liralık faturalar) kusursuzca denetlenir ve ödenir.
• Tatvan Sahil (Turizm) Planlaması ve Ahlat Tarım Fabrikaları: Sahilde kurulacak dev otel alanlarında veya Ahlat'ta (TKDK destekli) 50 dönüm üzerine kurulacak soğuk hava (patates/fasulye) depolarında; devasa arsanın çatı/zemin su tahliye (drenaj) yönünü (göle doğru) tasarlamak için önce tüm alana dron uçurulup milimetrik 3 boyutlu Yüzey Modeli (Plankote) elde edilir.
• Ahlat (Tarımsal) Multispektral Analiz: Ahlat ovasında devasa boyuttaki patates, fasulye veya şeker pancarı tarlalarında, özel Kızılötesi (Multispektral) dron kameralarıyla "Bitki Sağlık İndeksi (NDVI)" çekimleri (Tarımsal Haritalama) yapılır. Hastalık (Mantar vb.) veya kuraklık başlayan (ama insan gözüyle yeşil görünen) bölgeler dronun gönderdiği "Kırmızı Koordinatlar" ile hasat çürümeden (sadece o noktaya gübre/su/ilaç atılarak) erken (milyonluk) kurtarılır.

2. Profesyonel Bitlis Dron Haritalama (YKN) İş Akışı Nasıl Yapılır?

Belediyeye, DSİ'ye veya Karayollarına sunulacak "Resmi (Mühendislik) Dron Uçuşları", düğün veya reklam (drone) fotoğrafçılığı gibi kumandayla manuel (rastgele) uçurulmaz. 4 katı yasal evresi vardır:

1. Yer Kontrol Noktası (YKN / Target) Kurulumu: Dronun gökyüzünden çekeceği modelin, gerçek dünyadaki yasal (ITRF) tapu/kadastro koordinatlarına "Santim şaşmadan" kilitlenebilmesi için; haritacılar (topoğraflar) araziye çıkıp, o dev şantiyenin farklı yerlerine "Siyah-Beyaz" çapraz brandalar (YKN) serer ve bunların tam merkezini (TUSAGA-Aktif) uydu cihazıyla bağlar. YKN (Yer Kontrolü) atılmayan dron haritası devlette "Geçersiz/Hobi (Oyuncak) Resmidir".
2. Otonom Uçuş (Grid/Ağ Lidar Rotaları): Harita mühendisi (SHGM Lisanslı Ticari İHA Pilotu), Bitlis'in (Örn: Hizan) dağlık topoğrafyasını ve rüzgar (veya göl) şiddetini tablete girip özel (Bindirme) algoritması yazar. Dron otonom (sürücüsüz) kalkıp tüm vadiyi/şantiyeyi milim milim tarayıp kendisi (geri) iner.
3. Bulut Bilişim ve Photogrammetry (Yazılım): Çekilen bu binlerce fotoğraf (ve lazer noktası) ofiste güçlü bilgisayarlara yüklenir. Pikseller 3 boyutlu birleştirilip, yerdeki YKN (Siyah/Beyaz) brandalara kilitlenerek "Georeferanslama (Konumlandırma)" tamamlanır.
4. Mühendislik (Müşteri) Teslimi: Proje sahibine (Müteahhide); Yüksek Çözünürlüklü Ortofoto (.TIF), 3D Nokta Bulutu (.las) ve Netcad/AutoCAD programlarında rahatça mimari (viyadük) proje çizilebilecek Çıplak Arazi (DTM) modeli sunulur.

3. Ahlat Pomza (Bims) ve Hafriyat Kar Zarar Tablosu: Dron Kübaj (Hacim) Hesabı

Ahlat'ta (veya Tatvan'da) dev bir maden (Pomza) ocağı veya otel temeli için kazı/tesviye (hafriyat) başlattınız. Kazıyı yapacak hafriyat (taşeron) firmasına, günde kaç yüz kamyon (pasa) taşıdığını sayarak (deftere çentik atarak) mı para ödeyeceksiniz? Dron teknolojisi öncesinde bu "Göz Kararı" ödemeler maden şirketlerini haksız kazanca ve davalara (veya iflasa) sürüklüyordu. Artık haritacı ilk kazı (dinamit) başlamadan "Tabii Zemin (Hiç Dokunulmamış) Dron Uçuşu" yapar. Kazı (sezon) bitince "Son Zemin Dron Uçuşu" yapılır. Bilgisayar bu iki devasa 3D modeli (eskisi ve yenisi) birbiriyle çakıştırır ve aradan kaybolan (satılan veya dökülen) malzemenin miktarını Metreküp (m3) bazında (Kuruşu Kuruşuna) Kübaj Raporuyla size (e-imzalı) verir. Taşerona ödeme kuruşu kuruşuna bilimsel olarak yapılır.

4. Mutki / Hizan Yoğun (Sarp) Ormanlarında "LİDAR Dron" Mucizesi (Zorunluluğu)

Bitlis'in (özellikle Hizan ve Mutki yönlerindeki) sık ormanlık (ceviz ağaçlı) veya sarp (bitki örtülü) dağ yamaçlarında, bir viyadük, HES (Baraj) veya yol açacaksanız "Standart (Fotoğraf) Kameralı" dronlar hiçbir işe yaramaz. Çünkü standart dron (RGB kamera), sık ağaç yapraklarının "Üst Kotunu" (Tepesini) gerçek zemin zanneder (Haritayı/Yolu ağaç boyunda, yani 10 metre havada çıkarır). Projeniz (Yolunuz) havada asılı kalır. Sık bitki örtüsünün olduğu sarp alanlarda dünya çapında tek geçerli bilimsel harita yöntemi: DRON LİDAR (Lazer) teknolojisidir. Lidar sensörü havadan saniyede yüzbinlerce lazer sinyali gönderir, bu lazerler (çam veya ceviz) yapraklarının/dallarının (boşluklarından/aralarından) geçerek gerçek (alttaki) toprağa vurup geri döner. Yazılım tüm ağaçları (ve ormanı) sanki hiç yokmuş gibi sanal (dijital) olarak tıraşlar (temizler) ve mühendise "Kusursuz Çıplak Zemin Haritası (DTM)" sunar. Bitlis (Karayolları / DSİ) projeleri sadece bu lazer (Lidar) teknolojisiyle onaylanıp ihaleye çıkar.

5. Sıkça Sorulan Sorular (Bitlis Dron Haritalama ve Hakediş)

Soru: Tatvan sahilindeki otel şantiyemizin inşaatı (20 dönüm) başladı. Bizim şirketin dronu (DJI Mini) var, tanıdığımız bir droncuya haftada bir video/fotoğraf çektirip, bu resimleri (jpeg) AutoCAD'e atıp şantiye hafriyat (Kübaj) haritası olarak (hakediş için) kullanabilir miyim?
Cevap: Kesinlikle kullanamazsınız! Reklam (Hobi) dronlarının (Mini/Mavic) GPS sistemleri "Metrelerce (3-5 metre)" sapma/yanılma payına sahiptir. En önemlisi, araziye "Yer Kontrol Noktası (YKN)" (Siyah/Beyaz branda ve GNSS TUSAGA ölçümü) atılmadan (ve Bindirmeli Harita uçuşu yapılmadan) çekilmiş o süslü görüntüler (JPEGLER) sadece "Güzel Bir Fotoğraftır", içinde hiçbir yasal/mühendislik (X,Y,Z katsayısı ve Kot) verisi barındırmaz. O (hobi) fotoğraflarıyla şantiye hesabı veya otel çizimi yaparsanız; binanızın (kolonunun) komşu parsele veya kıyı kenar çizgisine tecavüz etmesine (kaçak yapıya) sebep olursunuz. Taşeronlara da milyonlarca lira yanlış (fazla) para ödersiniz. Devlet, MİGEM (Maden) ve Tatvan/Ahlat Belediyesi sadece SHGM "Ticari İHA-1/2" belgeli ve Harita (SHKM) Ofislerinin Georeferanslı uçuş (Kübaj/Plankote) raporlarını resmi ve kanuni kabul eder.

Bitlis Merkez Harita Bürosu, Tatvan, Ahlat, Adilcevaz, Güroymak Harita Bürosu, Hizan ve Mutki ilçelerindeki; Pomza/Kalker maden ocakları pasa (kübaj) hesapları, Karayolları/DSİ şantiye (hakediş) takipleri, Ahlat (tarımsal / NDVI) dron uçuşları ve Lidar (Sık Orman / Sarp Vadi) analizleri için platformumuzdaki uzman Bitlis Dron ve Harita Mühendislik (SHKM) ofisleriyle irtibata geçerek milyonluk (hakediş) projelerinizi milimetrik şeffaflıkla (ve 10 kat hızla) güvenceye alabilirsiniz.

8. Adilcevaz Ceviz (Meyvecilik) Bahçeleri ve Kırsal Tarım Cins Değişikliği

Bitlis Adilcevaz, dünya çapında ünlü ceviz bahçelerine ev sahipliği yapar. Devlet destekleriyle (Tarım Bakanlığı) buralara "Ceviz Kurutma, Paketleme ve İşleme Tesisleri" kurulacağı zaman; sadece ağaçlıklı olan o "Tarla / Bahçe" tapusunun, yasal (ruhsatlı) bir "Tarımsal Entegre Tesis ve Arsası"na dönüşmesi zorunludur. Harita (LİHKAB) mühendisi, o ağaçların arasındaki yeni kurulan (çelik/beton) kurutma binasının zemin röntgenini (krokisini) çizer. Orman ve Tarım sınırlarına (tecavüzü) olmaksızın, tapudaki nitelik "Ceviz İşleme Tesisi" olarak değişir ve o yatırım devletin (hibe) denetiminden %100 başarıyla geçer.