Edremit Körfezi ve Ayvalık Zeytinliklerinde İfraz: 3573 Sayılı Zeytincilik Kanunu ve 5403 Normları

Edremit Körfezi Zeytin Kuşağında Mülkiyet ve Kadastro Dinamikleri

Balıkesir'in Ege kıyısındaki Edremit Körfezi ilçeleri (Edremit, Ayvalık, Burhaniye, Gömeç ve Havran), milyonlarca kadim zeytin ağacına ev sahipliği yapan Türkiye'nin en değerli tarımsal ve turistik havzalarından biridir. Ancak bu bölgede yer alan zeytinlik vasıflı gayrimenkullerin alım-satımı, hisseli mülkiyet paylaşımları ve ifraz (parsel ayırma) işlemleri, hem 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu hem de özel kanun niteliğindeki 3573 Sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun hükümleriyle sıkı koruma altındadır.

1. 3573 Sayılı Kanun Uyarınca Zeytinlik Koruma Kısıtları

3573 Sayılı Kanun'un 20. maddesi gereğince, zeytinlik sahaları içerisinde zeytinyağı fabrikası veya zeytin işleme tesisi gibi doğrudan tarımsal amaca hizmet eden tesisler haricinde hiçbir yapılaşmaya, sanayi tesisine veya konut projesine izin verilmez. Zeytinlik sahasına en az 3 kilometre mesafede toz ve duman çıkaran, kimyasal atık üreten işletmelerin kurulması yasaktır.

2. 5403 Sayılı Kanun Dikili Tarım İfraz Normu: 5.000 m² (5 Dönüm) Kuralı

Tapu kütüğünde 'Zeytinlik', 'Zeytinli Bahçe' veya 'Zeytin Ağaçlı Tarla' olarak kayıtlı parseller, 5403 sayılı Kanun kapsamında 'Dikili Tarım Arazisi' sınıfına girer. Bu doğrultuda:

• Asgari İfraz Normu: Dikili tarım arazilerinde resmi tapu ifrazı için her bir müstakil parselin en az 5.000 m² (5 dekar) büyüklüğe sahip olması şarttır.
• Örnek Hesaplama: 8.000 m² büyüklüğündeki hisseli bir zeytinlik ikiye bölünemez; çünkü bölündüğünde her bir hisse 4.000 m²'de kalır ve yasal sınırın altında kalır. Ancak 10.000 m² ve üzerindeki bir zeytinlik, Tarım ve Orman İlçe Müdürlüğü uygunluk görüşü ve kadastro onayıyla ikiye ifraz edilebilir.
• Kadastral Yol Şartı: İfraz edilecek yeni parsellerin her birinin en az 25 metre kadastral yola cephesinin bulunması zorunludur.

3. Bölünemeyen Hisseli Zeytinliklerde Yasal Çözüm: Rızai Taksim Krokisi

Miras yoluyla çok ortaklı hale gelen ve 5.000 m² normunu karşılayamadığı için tapuda resmi ifrazı yapılamayan zeytinliklerde ortaklar arası kullanım sınırlarını belirlemenin yasal yolu Harita Mühendisi onaylı Rızai Taksim Krokisi tanzim etmektir:

1. Lisanslı harita kadastro mühendisimiz, çift frekanslı RTK GNSS cihazlarıyla zeytinliğe gelerek TAKBİS koordinatlarını belirler.
2. Hissedarların fiilen hasat ettiği ağaç ve parsel sınırları santimetre hassasiyetinde ölçülür.
3. Çizilen kullanım krokisi tüm hissedarlar tarafından imzalanıp Noter onaylı Rızai Taksim Sözleşmesi'ne eklenir.
4. Parsel köşe noktalarına kalıcı çelik boru veya beton kazıklar çakılarak fiili sınır ihtilafları ebediyen sonlandırılır.