Artvin Plankote & Halihazır Harita Çizimi Kapsamlı Rehberi

Karadeniz'in hırçın coğrafyası Artvin'de (Hopa Harita Bürosu, Arhavi Harita Bürosu, Borçka Harita Bürosu, Yusufeli Harita Bürosu, Şavşat Harita Bürosu); ister Çoruh Vadisinde devasa bir viyadük / HES baraj projesi, ister Hopa'da bir lojistik (tır) parkı, isterse sarp bir dağ yamacında lüks bir yayla (bungalov) tesisi inşa edecek olun, mühendisliğin (tasarımın) başlayabilmesi ve ilçe belediyelerinden "Yapı (İnşaat) Ruhsatı" alınabilmesi için zorunlu olan 1 numaralı teknik evrak Plankote (Kotlu Kroki) ve Halihazır Harita'dır. Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası (HKMO) lisansına sahip harita büroları tarafından hazırlanan bu zemin (topoğrafya) haritaları olmadan, hafriyat (kazı) işlemi başlatılamaz ve kayalara 1 dinamit (kepçe) bile vurulamaz.

Artvin'in topografyası, neredeyse tamamen çok dik uçurumlardan, derin nehir vadilerinden (Çoruh Nehri) ve dar dere yataklarından (heyelan bölgelerinden) oluşur. Arsadaki (kayalıktaki) eğimlerin (X,Y,Z üç boyutlu koordinatlarının) milimetrik ölçülmesi; binanın istinat (dayanma) duvarlarının kalınlığını, yağmur sularının heyelana sebep olmaması için drenaj (su basman) kotlarını ve en önemlisi (kayaları kırma/hafriyat) trilyonluk kazı maliyetlerini doğrudan belirler.

1. Plankote Nedir ve Artvin İnşaat Sektöründe Neden Hayatidir?

Plankote, e-Devlet tapu dairesinde 2 boyutlu (düz) sınırları belli olan bir arsanın (örneğin Şavşat'taki sarp bir yamaç arsasının) yeryüzündeki 3 boyutlu fiziksel formunun, tüm kayaç/toprak yapısının, çukurlarının ve yükseltilerinin lazerli Total Station ve TUSAGA-Aktif uyduları ile ölçülerek dijital ortama aktarılmış topoğrafya (ızgara) haritasıdır. Artvin, Hopa, Arhavi, Borçka ve tüm ilçe belediyeleri (veya Özel İdare); mimarın tasarladığı binanın kotlarının, jeoloji mühendisinin (heyelan) zemin etüdü sondaj koordinatlarının ve çevre (istinat) duvarlarının yüksekliğini yasal olarak denetlemek için e-imzalı Plankote Haritasını yapı ruhsat (mimari çap) dosyasının ayrılmaz bir parçası (kalbi) olarak talep etmektedir.

2. Halihazır Harita ve Artvin Bölgesel Şehir Planlama Süreci

Plankote sadece bina yapılacak spesifik (küçük) bir parselin eğimini gösterirken; Halihazır Harita o arsayı çevreleyen imar (dağ) yollarını, nehir/dere yataklarını (taşkın sınırlarını), yüksek gerilim direklerini ve komşu binaları içeren (şehrin o anki mevcut durumunu yansıtan) daha büyük çaplı (1/1000 veya 1/2000 ölçekli) bir bölge haritasıdır. Karayollarının (KGM) Artvin'de açacağı yeni dağ tünelleri (Örn: Cankurtaran Tüneli), Yusufeli yeni kentsel tasarım projeleri veya Hopa Sarp sahil yolu genişletmeleri, şehir plancıları tarafından sadece güncel Halihazır Haritalar (ve Dron Ortofotoları) üzerinden projelendirilir.

3. Artvin'in Farklı Coğrafyalarında Özelleşmiş Plankote Yöntemleri

Artvin'in sarp arazilerinde, LİHKAB ve Serbest Harita ofislerinin sahada kullandığı cihaz ve yöntemler düz (Anadolu) şehirlerine göre çok farklı ve meşakkatlidir:

• Hopa ve Kemalpaşa Harita Bürosu (Sahil ve Lojistik): Sarp Sınır Kapısı güzergahındaki dar ve kıymetli arazilerde, gümrüklü antrepoların ve tır manevra alanlarının düzleştirilmesi için zemin kotları GNSS GPS ve Nivo kullanılarak (sık grid ağıyla) çıkarılır. Suyun denize (veya dereye) akış (drenaj) hesabı bu plankotelerden yapılır.
• Yusufeli, Deriner ve Çoruh Vadisi (Barajlar ve Tüneller): Türkiye'nin en yüksek viyadüklerinin ve barajlarının yapıldığı bu sarp kayalıklarda, insan gücüyle (jalon taşıyarak) uçurumlarda yürümek ölümcüldür. Bu yüzden karşı dağdan Reflektörsüz Lazer Total Station okumalarıyla (veya Endüstriyel Dronlarla) santimetrik kayalık (şev) plankoteleri (uzaktan) çıkartılır.
• Şavşat ve Macahel (Orman ve Yayla Turizmi): Sık ormanlık ve ağaçlık alanların olduğu bu yaylalarda bungalov (ahşap otel) veya turizm tesisi yapılacaksa; uydunun (GPS) ağaçlar yüzünden çekmediği (sinyal alamadığı) durumlarda, eski usul ama en hassas yöntem olan Poligon Taşıma (Total station lazer ölçümü) yapılarak ağaçların altındaki toprağın gerçek kotları hesaplanır.

4. Plankote Haritası Adım Adım Nasıl Çıkarılır?

Artvin'deki yetkili harita bürolarının uyguladığı yasal ve operasyonel süreç şu şekildedir:

1. Saha Ölçüm (Zorlu Dağ) Operasyonu: Harita ölçüm ekibi şantiyeye / sarp araziye çıkar. TUSAGA uydularına bağlanılarak ITRF koordinatlar kilitlenir. Arsanın eğimine göre her 2-3 metrede bir X, Y koordinatı ve Deniz Seviyesi Yüksekliği (Z kotu) ölçülerek bilgisayara kaydedilir. (Varsa arazideki büyük ağaçlar, dere yatakları, uçurum şevleri işaretlenir).
2. Büroda CAD ve 3D Modelleme: Dağdan toplanan veri noktaları ofiste CAD yazılımlarına aktarılır. Noktalar Üçgenleme (TIN) yöntemiyle birleştirilerek, arazinin İzohips (Eşyükselti) Eğrileri ve Üç Boyutlu Dijital Arazi Modeli (DTM) oluşturulur.
3. Onay ve Teslimat: Çizilen vaziyet planı ve kesit (plankote) paftaları harita mühendisi tarafından mühürlenip (e-imza), Hopa/Artvin belediyesine İmar Ruhsat evrakı olarak teslim edilir.

5. Milyonlarca Liralık Dağ Kırma / Kaya Patlatma: Kübaj (Hafriyat) Hesabı

Artvin'de zemin toprak değil, saf (sert) kayaçtır (bazalt/granit). Bir tır parkı veya apartman yapmak için dağın yamacını kırmak (dinamit veya hidrolik kırıcılarla kazımak), molozları kamyonlarla uzaklaştırmak Artvin'de projenin ana bütçesini oluşturur. Kazı işlemi (kırım) başlamadan önce o kayalıktan ne kadar "metreküp (m3)" taş çıkacağını (kırılacağını) gösteren yasal ve bilimsel rapora Kübaj (Hacim) Hesabı denir. Harita mühendisleri, dağın kepçe girmeden önceki (Tabii Zemin) plankotesi ile, kazı bittikten sonraki (inşaat temel tabanı) kotunu bilgisayarda 3 boyutlu olarak üst üste çakıştırır. Aradaki hacim milimetrik olarak (m3) hesaplanır. Bu rapor, müteahhidin taşeron hafriyat şirketine ödeyeceği trilyonluk faturanın ve hak edişin (kesin) "bilimsel ve hukuki" kanıtıdır.

6. DSİ Taşkın Koruma ve Altyapı Projelerinde Şeritvari Plankoteler

Artvin, şiddetli yağış alan ve Çoruh, Arhavi (Kapisre), Hopa (Sundura) gibi debisi yüksek derelerin aktığı bir ildir. Devlet Su İşlerinin (DSİ) yapacağı taşkın koruma (istinat/beton kanal) duvarları veya içmesuyu isale hatları için, dere güzergahı boyunca kilometrelerce uzunluğunda şeritvari plankoteler (kesit haritaları) çıkarılır. Suyun (selin) taşkın kotu, tamamen harita mühendislerinin çıkardığı bu yersel haritalar üzerinden projelendirilerek şehirler selden korunur.

7. Sıkça Sorulan Sorular (Artvin Plankote)

Soru: Şavşat'ta köy yerleşik alanında dağ yamacında bir ev yapacağım. Eğimi göz kararı hesaplasak, plankote (harita) ücretinden tasarruf etsek olmaz mı?
Cevap: Kesinlikle olmaz! Artvin gibi çok sarp ve bol yağış alan (heyelan riskli) bir coğrafyada, "göz kararı" veya "kalfa tecrübesiyle" temel kazılamaz. Plankote (kot) olmadan mimar binanın istinat (koruma) duvarını yanlış hesaplar (ince tasarlar). Aşırı yağmurda o istinat duvarı patlar ve üstteki dağ (toprak kayması) binanızın üzerine çökerek can kaybına sebep olabilir. Plankote, tasarruf edilecek bir "kroki" değil, hayat kurtaran (heyelanı önleyen) temel mühendislik sigortanızdır.

Artvin Merkez Harita Bürosu, Hopa, Arhavi, Borçka, Yusufeli, Şavşat, Murgul Harita Bürosu, Ardanuç Harita Bürosu ve Kemalpaşa'daki sarp arazi inşaatlarınız, lojistik depolarınız, yayla turizm projeleriniz ve baraj (hafriyat kübaj) hakediş hesaplarınız için plankote ve (Şantiye Şefliği/TUS) hizmetlerini Artvin Harita Mühendisleri portalımızdan en tecrübeli uzmanlara ulaşarak güvenle çözebilirsiniz.

8. Sarp Hudut Kapısı (Lojistik) Güzergahında Şeritvari Plankoteler

Karadeniz Sahil Yolu'nun bittiği ve uluslararası tır kuyruklarının kilometrelerce uzadığı Hopa - Kemalpaşa - Sarp (Gürcistan) koridorunda, yeni tır parkları, gümrük antrepoları ve karayolu genişletme çalışmaları aralıksız devam etmektedir. Bu devasa ulaşım (ve dolgu) projelerinin hayata geçirilebilmesi için harita mühendisleri (Karayolları standartlarında) Şeritvari Plankoteler (kilometrelerce uzunluğunda rulo haritalar) çıkartırlar. Tırların tonajlı yükleriyle (eğimsiz ve güvenli) manevra yapabilmesi (fren patlaması risklerinin sıfırlanması) için antrepo ve yol eğimleri %1 ila %3 arasında (Nivo cihazlarıyla) milimetrik olarak tasarlanır. Bu dar koridorda (bir tarafı hırçın Karadeniz, diğer tarafı sarp dağ olan hatta) plankotesiz veya yanlış eğimli (kotlu) dökülen her asfalt, tırların devrilmesine ve lojistiğin kilitlenmesine neden olur.