Afyonkarahisar Dron Fotogrametri & Şantiye 3D Haritalama Rehberi

Afyonkarahisar, Türkiye'nin termal turizm ve mermer ihracat başkenti olması hasebiyle, yüzlerce dönümlük devasa otel projelerine, dev maden (mermer) ocaklarına ve geniş ölçekli kentsel büyüme planlarına ev sahipliği yapmaktadır. Geleneksel haritacılık yöntemleri (Total Station ve yaya olarak ölçüm) ile haftalar sürecek bu devasa alanların ölçülmesi hem maliyetli hem de maden ocakları gibi alanlarda iş güvenliği açısından tehlikelidir. Bu noktada devreye giren Dron (İnsansız Hava Aracı - İHA) Destekli Fotogrametri ve 3D Hava Haritalama teknolojileri, Afyon'daki mühendislik ve haritacılık sektöründe tam anlamıyla bir çığır açmıştır.

Harita Dronları (DJI Matrice 350 RTK, Phantom 4 RTK vb.), 100-150 metre yüksekte otonom olarak uçarak, yeryüzünün %80 ileri ve yanal bindirmeli binlerce yüksek çözünürlüklü ve koordinatlı (geotagged) fotoğrafını saniyeler içerisinde çeker. Çekilen bu devasa veri yığını (Big Data), özel haritacılık render bilgisayarlarında işlenerek (Fotogrametri), santimetre hassasiyetinde Nokta Bulutlarına (Point Cloud), 3D Yüzey Modellerine ve Ortofoto haritalara dönüştürülür.

1. Afyonkarahisar'da Dron Fotogrametrisinin Stratejik Kullanım Alanları

Afyon'un spesifik endüstrileri dron haritalamayı lüks değil, mecburi bir teknoloji haline getirmiştir:

• İscehisar Harita Bürosu Mermer Ocaklarında 3D Kübaj ve Basamak Analizi: Dünyaca ünlü Afyon beyaz mermerinin çıkartıldığı İscehisar açık hava mermer ocaklarında, dev iş makinelerinin girdiği basamakların (aynaların) ve stok sahalarının geleneksel yöntemle ölçümü ölümcül kazalara yol açabilir. Harita dronları mermer ocağının üzerinden uçarak 3 boyutlu modelini çıkarır. Bu model üzerinden aylık ne kadar blok mermer kesildiği, ne kadar pasanın (hafriyat) atıldığı volumetrik (hacimsel) olarak milimetrik hesaplanır. Ayrıca ocak taşkın kontrolleri anında yapılarak maden cezaları engellenir.
• Geniş Alan Halihazır Harita (Ortofoto) Üretimi: Afyonkarahisar Belediyesi'nin yeni açacağı bulvarlar, Sandıklı Harita Bürosu-Gazlıgöl termal gelişim bölgeleri veya Emirdağ Harita Bürosu, Bolvadin Harita Bürosu gibi ilçelerdeki yeni imar planı (1/5000, 1/1000) hazırlıkları için, binlerce hektar alan 1-2 gün içinde dron ile haritalanarak gerçek koordinatlı ve bozulmasız hava haritaları (Ortofoto) üretilir. Şehir planlamacıları bu Ortofotolar üzerine imar yollarını ve parselleri çizer.
• Büyük Şantiyelerde İlerleme (Hakediş) Takibi: OSB'lerde kurulan yeni fabrikalar veya büyük kamu hastanesi inşaatlarında dronlarla periyodik (örneğin ayda bir) uçuş yapılarak, şantiyenin (taşeron firmaların) yüzde kaç ilerlediği dijital şantiye ikizi (BIM modeli) üzerinden yetkililere görsel ve sayısal olarak raporlanır.
• Güneş Enerjisi Santralleri (GES) Termal Analizleri: Afyon'un Çay Harita Bürosu, Sultandağı Harita Bürosu ve Sinanpaşa Harita Bürosu gibi güneşlenme süresi yüksek ilçelerinde kurulan GES tarlalarında, Termal Kameralı Dronlar uçurularak binlerce panel arasındaki ısınan (arızalı/verimsiz) güneş panelleri tespit edilir ve koordinatları bakım ekibine bildirilir.
• Frig Vadisi ve Tarihi Eser Modelleme: İhsaniye Harita Bürosu (Gazlıgöl) bölgesindeki binlerce yıllık tarihi Frig Vadisi mağaraları, Emre Gölü çevresi ve Karahisar Kalesi gibi kültürel mirasların rölöve (restorasyon) projeleri için lazer Lidar ve dronlar entegre edilerek bu eserlerin 3 boyutlu dijital ikizleri (Digital Twin) üretilip arşivlenmektedir.

2. Profesyonel Uçuş, YKN Kurulumu ve Üretim Prosedürü

Ticari dron haritacılığı, mühendislik etiği ve yasal prosedürler çerçevesinde şu katı kurallarla uygulanır:

1. Yer Kontrol Noktalarının (YKN) Tesisi: Dron'un havadan çekeceği modelin haritadaki gerçek koordinatlara tam (santimetrik) oturması için, harita topoğrafları uçuş bölgesine siyah-beyaz (dama tahtası) şeklinde kare brandalar yerleştirir ve ortasını RTK GNSS cihazı ile TUSAGA-Aktif uydularından gelen ITRF koordinatlarıyla ölçer.
2. Otonom Lidar / RGB Uçuş: Rüzgar hızı ve hava durumu kontrol edilir. Uçuş planı dron kumandasına (tablet) yüklenir. Dron kalkarak ızgara (grid) şeklinde rotasını izler ve kamerasını dik açıya (90 derece nadir) veya yan (oblik) açılara ayarlayarak tarama işlemini insansız (otonom) gerçekleştirir.
3. Fotogrametrik Veri İşleme (Büro): Araziden dönen mühendisler, yüzlerce/binlerce fotoğrafı Pix4D, Agisoft veya Bentley ContextCapture gibi pahalı sunucu (render) yazılımlarında birleştirir. Sahada ölçülen YKN verileri girilerek haritaya coğrafi referans (georeferencing) verilir.
4. Nihai Çıktıların Teslimi: Proje sahibine Sayısal Yüzey Modeli (DSM - ağaçlar binalar dahil), Sayısal Arazi Modeli (DTM - çıplak yeryüzü), Nokta Bulutu ve Ortofoto(.tif) haritaları teslim edilir.

3. SHGM Lisansları ve Afyon Hava Sahası (Kırmızı Alan) Yasakları

Afyonkarahisar semalarında sivil amaçlı dron uçurmak, özellikle havalimanı (Afyon Hava Meydan Komutanlığı), termal turizm merkezleri ve askeri garnizonlar sebebiyle ciddi sivil havacılık kurallarına tabidir. Mühendislik amaçlı uçuş yapacak firmanın Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) onaylı İHA-1/İHA-2 Ticari Pilot Lisansına sahip olması zorunludur. Kırmızı (yasaklı) alanlarda veya yerleşim yeri üstünde uçmak için Afyonkarahisar Valiliği ve Emniyet Müdürlüğünden resmi izin müracaatları harita ofisleri tarafından önceden yapılarak risksiz, güvenilir ve %100 kanuni hizmet sunulur.

4. Sıkça Sorulan Sorular (Dron ile 3D Haritalama)

Soru: Dron (İHA) ile ürettiğiniz haritalar ve kübaj (hacim) hesapları resmi kurumlarda yasal geçerliliğe sahip midir?
Cevap: Evet. LİHKAB ve SHKM harita bürolarının Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği (BÖHHBÜY) kalite standartlarına birebir uyarak (Yer Kontrol Noktaları kullanarak) ürettikleri dron haritaları; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Belediyeler, MAPEG (Maden İşleri) ve mahkemelerde yasal, teknik belge niteliğindedir.

Afyonkarahisar İscehisar mermer ocaklarında hakediş, Sandıklı termal projelerinizde halihazır, Dinar Harita Bürosu ve Merkez Harita Bürosu kentsel dönüşüm alanlarınızda Ortofoto üretimleri için; ileri teknoloji kullanan profesyonel Afyonkarahisar Harita Mühendislik ofisleri listemizden size en uygun ekiple anında iletişim kurabilirsiniz.

5. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) ve Dron Haritalama

Afyonkarahisar İscehisar'daki mermer ve taş ocaklarında, yeni bir galeri (açık ocak) açılmadan veya kırma/eleme tesisi kurulmadan önce Çevre ve Şehircilik Bakanlığından ÇED (Çevresel Etki Değerlendirme) Raporu alınması yasal bir zorunluluktur. Dron fotogrametrisi, bu ÇED raporlarının hazırlanmasında çevre mühendislerine eşsiz veriler sunar. Madenin açılacağı dağlık alan dron ile 3 boyutlu modellenir. Rüzgar yönü, tozun hangi köylere uçacağı, pasa (atık) alanlarının yeraltı sularına karışıp karışmayacağı ve orman örtüsünün (kaç ağacın kesileceğinin) milimetrik hesabı bu dron modelleri (Ortofotolar ve DSM) üzerinden simüle edilir. Bu bilimsel kanıtlar olmadan dev mermer firmalarının ruhsat alması imkansızdır. Ayrıca, maden kapatılacağı zaman (rehabilitasyon) alanın tekrar eski doğa yapısına uygun şekilde teraslanması da yine dron haritalarıyla projelendirilmektedir.