Artvin Dron Fotogrametri & Şantiye 3D Haritalama Rehberi

Doğu Karadeniz'in en sarp, yeşil ve engebeli coğrafyasına sahip Artvin; Hopa Harita Bürosu ve Kemalpaşa Harita Bürosu'nın lojistik ve gümrük limanlarından, Yusufeli Harita Bürosu ve Borçka Harita Bürosu'nın devasa (Çoruh) baraj inşaatlarına, Arhavi Harita Bürosu'nin uçurumlu çay bahçelerinden Şavşat Harita Bürosu'ın (Macahel) sık ormanlık (SİT) yaylalarına kadar mühendisliğin sınırlarını zorlayan bir arazidir. Bu devasa şevlerin, derin vadilerin ve sarp kayalıkların; eski nesil (klasik) haritacılık yöntemleriyle (yaya olarak jalon ve prizma taşıyarak) ölçülmesi; aylarca zaman kaybına, hatalı kot okumalarına ve en önemlisi (kaya düşmesi, uçurumdan yuvarlanma gibi) ölümcül iş kazalarına sebep olmaktadır. Artvin haritacılık ve inşaat sektöründe bu zorlukları ortadan kaldıran (devrim yaratan) teknoloji: Dron (İnsansız Hava Aracı - İHA) Destekli Fotogrametri ve 3D Lidar (Lazer) Haritalama sistemleridir.

Endüstriyel Harita Dronları (Örn: DJI Enterprise RTK serisi cihazlar), Artvin'in derin vadilerinde (100-150 metre irtifadan) otonom olarak (bilgisayar kontrollü) uçarak yeryüzünün %80 ileri bindirmeli yüksek çözünürlüklü binlerce (Nadir ve Oblik açılı) fotoğrafını veya saniyede yüzbinlerce Lidar (lazer) dalgasını kaydeder. Toplanan bu Devasa Veri (Point Cloud), güçlü bilgisayarlarda işlenerek; inşaat/yol/baraj projeleri için santimetrik hassasiyette Nokta Bulutu, Arazi (Zemin/Kaya) Modelleri ve Ortofoto (gerçek koordinatlı hava haritaları) oluşturur.

1. Artvin'de Dron Fotogrametrisinin (İHA) Sektörel Kullanım Alanları

Artvin'in tehlikeli ve dağlık doğası, dron haritacılığını bir lüks değil, mecburi bir iş güvenliği ve mühendislik aracına dönüştürmüştür:

• Barajlar, HES'ler ve Viyadük (Yol) Şantiyeleri (Hakediş Takibi): Çoruh Nehri üzerindeki devasa baraj inşaatlarında (Yusufeli, Deriner) ve dağları delen tünel/viyadük (KGM) bağlantı yollarında; yüzlerce metrelik uçurumlarda (şevlerde) haritacının yürümesi imkansızdır. Dronlarla 15 günde bir uçuş yapılarak "Şantiye İlerleme (Kaya Kırım/Hakediş) Raporları" 3D olarak müteahhit holdinglere (DSİ ve Karayollarına) sunulur.
• Maden (Bakır) ve Taş Ocakları (Murgul Harita Bürosu) Kübaj Hesaplamaları: Murgul'daki devasa bakır işletmeleri ve Artvin genelindeki taş ocaklarında, iş makinelerinin (ekskavatörlerin) çalıştığı tehlikeli basamaklarda Dron otonom uçar. Patlatılan kayaların (pasa/cevher) milyonlarca tonluk miktarını Kübaj (Hacim) Hesabıyla (m3) taşeron faturalarına yansıtmak dron sayesinde hem saniyeler sürer hem de ölümcül iş kazası (kaya düşmesi) riskini "Sıfıra" indirir.
• Çay / Fındık Tarımı ve Orman Yangını / Heyelan Tespitleri: Arhavi ve Borçka'nın sarp çay bahçelerinde Multispektral kameralı dronlar, bitki sağlığını (NDVI) ölçerken; kış aylarında sıkça yaşanan heyelan (toprak kayması) felaketlerinde, afet bölgesinin ne kadar toprağının kaydığı (zarar gördüğü) Dron haritalaması ile AFAD için saatler içinde raporlanır.
• Ormanlık Alanlarda Lidar ile Yol ve SİT Projelendirmesi: Şavşat (Macahel/Karagöl) gibi çok sık orman (ağaç) örtüsü olan bölgelerde, ağaçların altındaki toprağın (gerçek zeminin) haritasını çıkarmak fotogrametriyle (kamerayla) imkansızdır. Dron LİDAR sistemi kullanılarak (Lazer dalgaları yaprakların arasından süzülerek) doğrudan yeryüzünün (Çıplak Toprak - DTM) milimetrik modeli (dijital ikizi) çıkarılır. Doğa turizmi ve yol güzergah projeleri (Orman Bölge Müdürlüğü için) bu veri üzerinden çizilir.

2. Profesyonel Artvin Dron Uçuşu, YKN Kurulumu ve İş Akışı

Artvin'de ticari (hakedişe ve ruhsata esas) harita dron uçuşları, düğün/klip kamerasından çok farklıdır ve mühendislik garantili 4 adımla uygulanır:

1. Yer Kontrol Noktalarının (YKN) Sabitlenmesi: Dronun oluşturacağı 3D haritanın gerçek dünya (ITRF) koordinatlarına "Sıfır" hata ile oturması için, harita topoğraf ekipleri uçuş öncesi Artvin dağlarına (ulaşılabilen noktalara) "siyah-beyaz" brandalar (YKN) yerleştirir. Bu hedeflerin ortası GNSS (TUSAGA uydu) ile sabitlenir. (YKN atılmadan uçulan bir dron haritası, mühendislik kanunlarınca yok hükmündedir ve dava dosyalarında geçersizdir).
2. Otonom Uçuş ve Veri Toplama: Artvin'in (vadi içindeki) ani rüzgarları ve dağ sisleri kontrol edilip (Meteoroloji), dron rotası (şevleri dikey tarayacak şekilde) tabletten programlanır. İHA pilotsuz uçarak on binlerce (Nadir/Oblik açılı) fotoğrafı veya Lidar verisini kaydeder.
3. Fotogrametri / Nokta Bulutu İşlemi: Toplanan devasa veriler, ofis iş istasyonlarında (Pix4D, Agisoft vb.) YKN koordinatlarıyla "Georeferencing" yapılarak ilmek ilmek 3 boyutlu birleştirilir.
4. Projeye (Kuruma) Teslim: Firmaya veya DSİ'ye Sayısal Yüzey Modeli (DSM), Çıplak Arazi Modeli (DTM), Lazer Nokta Bulutu ve AutoCAD (DWG) uyumlu Ortofoto (GeoTIFF) haritaları teslim edilir.

3. Sarp Sınır Kapısı (Gümrük) ve SHGM Uçuş İzinleri

Artvin Sarp Sınır Kapısı (Gürcistan hududu) ve çevresi (Kemalpaşa), askeri (jandarma/hudut) güvenlik (askeri yasak) bölgeleri barındırır. Bu uluslararası sınır bölgelerinde sivil dron uçurmak Türkiye'nin en zor ve katı (SHGM) izin prosedürlerine tabidir. Harita projelerini yürütecek firmanın Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü onaylı İHA-1/İHA-2 Ticari Pilot Lisansına sahip olması şarttır. Profesyonel harita büroları, Artvin Valiliğinden, Gümrük Muhafaza ve Askeri Birimlerden "özel harita uçuş (NOTAM) izinlerini" alarak, müteahhitleri casusluk (sınır ihlali) suçlamalarından korur.

4. Sıkça Sorulan Sorular (Dron Lidar ve Fotogrametri)

Soru: Şavşat'ta çok sık bir ormanın içinde (ağaçlık) bir arazi aldık, bungalov yapacağız. Dron (kamera) uçurarak harita çıkarsak, mimar eğimi yanlış mı hesaplar?
Cevap: Evet, kesinlikle yanlış hesaplar! Standart kameralı dronlar (Fotogrametri) ağaç yapraklarının "üst kısmını" (tepesini) görür, yaprakların altındaki asıl (temel atılacak) toprağı göremez. Mimara bu veriyi verirseniz binayı toprağa değil, ağacın tepesine göre tasarlar. Bu tür ormanlık arazilerde (Artvin doğasında) ÇÖZÜM: Dron LİDAR (Lazer) teknolojisidir. Lidar cihazı milyonlarca lazer fırlatarak yaprakların arasından (zemine) sızar ve "Çıplak Toprağın (Bare Earth)" gerçek ve hatasız arazi modelini (DTM) çıkarır.

Artvin Yusufeli baraj şantiyelerinde hakediş (kübaj) hesapları, Hopa tır parkı hafriyatları, Murgul maden/taş ocakları (iş güvenliği), Arhavi sel/heyelan analizleri ve orman (SİT) alanlarında Dron Lidar (3D Haritalama) hizmetleri için; web platformumuzdaki Artvin Dron ve Harita Mühendislik firmalarımızla hemen iletişime geçebilirsiniz.

5. Artvin Baraj Gölleri ve Heyelan İzleme (Deformasyon) Ölçümleri

Dünyanın en yüksek 5. barajı Yusufeli ve Deriner gibi devasa hidroelektrik (HES) yapılarının inşa edildiği Artvin vadilerinde, dağların (şevlerin) ve baraj beton gövdelerinin "milisaniyelik" hareketlerini (çatlama, kayma, çökme) izlemek harita mühendisliğinin en ileri düzey branşıdır (Deformasyon Ölçümü). Dev su kütlesinin dağlara yaptığı baskı nedeniyle oluşabilecek heyelanları veya beton (gövde) esnemelerini tespit etmek için sadece dronlar değil, dağların üzerine monte edilen "Sürekli Gözlem Yapan (CORS) GNSS İstasyonları" ve Lazer İnterferometreler kullanılır. Dronlar havadan şevlerin (yamaçların) çatlak (çökme) analizlerini yaparken, yersel lazerler baraj gövdesindeki 1 milimetrelik genleşmeyi bile saniyesinde AFAD ve DSİ kriz merkezlerine (alarmla) iletir.